ابن ميثم البحراني ( مترجم : محمدى مقدم / نوايي )
528
شرح نهج البلاغة ( فارسي )
كردند وبا راه اندازى جنگ جمل بيعتشان را شكستند وهمچنين كساني كه از طلحه وزبير پيروى كردند جزو ناكثين مىباشند . ومراد امام ( ع ) از مارقين ، خوارج واز قاسطين وفاسقين ، أصحاب معاوية مىباشند واين اسمها ( ناكثين ، مارقين وقاسطين ) قبلًا به وسيلهء پيامبر ( ص ) بيان شده هنگامى كه آن حضرت به امام ( ع ) خبر داد كه بزودى بعد از من با ناكثين ومارقين وقاسطين خواهى جنگيد . واين كه امام ( ع ) خوارج را با كلمهء ( مروق ) توصيف كرده است براي اين است كه ( مروق ) عبارت از پرتاب تير وخروج آن از كمان است ، وچون خوارج در آغاز در جادهء حق بودند وسپس ، به گمان خودشان ، در طلب حق مبالغه كردند تا آنجا كه از حق دور شدند ، وبه اين دليل استعارهء آوردن لفظ مروق به خاطر مشابهت ، زيباست . پيامبر ( ص ) از آنها به همين لفظ خبر داده بود ، آنجا كه فرمود : يمرقون من الدّين كما يمرق السّهم من الرّمية ، ( از دين چنان كه تير از كمان خارج شود خارج مىشوند ) . وامّا توصيف أهل شام به فاسقان براي اين است كه مفهوم فسق يا قسط خروج از راه وروش حق است واينان چنين بودند به اين دليل كه از أطاعت وفرمان حضرت علي ( ع ) خارج شدند واطلاق يكى از دو لفظ قاسط ، يا فاسق به همين اعتبار است . ( 2852 - 2831 ) فرموده است : كانّهم لم يسمعوا كلام اللّه يقول « تلك الدّار الآخرة نجعلها للّذين لا يريدون علوّا في الأرض ولا فسادا والعاقبة للمتّقين اين كلام امام ( ع ) تذكّرى است به هر سه طايفهء ناكثين ، قاسطين ومارقين وهر كس كه احتمالًا تصوّر مىكند حق در روش آنهاست وبا اين تصوّر با امام ( ع ) مخالفت كرده وجنگ به راه مىانداختند . جنگ راه انداختن آنها به خاطر برترىجويى بود كه در أمور دنيا طالب آن بودند وهمين برترى جويى